BAYKUŞUN GİZEMİ

En son güncellendiği tarih: 16 Eki 2019



Puhu adıyla da bilinen gizemli ürkütücü ama bir o kadar da sevimli olan baykuşlar birbirinden farklı yetenekleri ve özellikleriyle çoğu bilim adamı tarafından çok fazla incelenmiştir. Bilgeliğin bir sembolü olan bu kuşlara yakından bakalım.


  • TARİHTE BAYKUŞLAR


   Baykuşları uzun zaman boyunca farklı farklı ülkelerde kültürel simge olarak görüyoruz.

Fransa’daki mağara resimlerinden, Mısır hiyerogliflerine ve hatta Maya sanatına kadar değişik kültürlerde görülmüştür. Bugünlerde ise baykuşlar çoğu kültürde kötü şans, bilgelik ve ölümle ilişkilendirmektedir. Antik Yunan’da ise savaşa giden orduların koruyucusu sayılıyordu. Yunan askerleri savaş sırasında bir baykuş görürlerse, bunu zaferin bir işareti olarak yorumluyorlardı. Sanatta en eski baykuş tasvirlerinden biri, 30.000 yıl önce Fransa’da bir mağarada kazınmış uzun kulaklı bir baykuştur. M.Ö. 2300’de, Sümer ölüm tanrıçası Lilitu, baykuş gibi ayakları olan kanatlı kadın olarak tasvir edilmiştir. Bir baykuşun kulak tutamlarına benzer bir taç takmaktadır ve iki baykuş ona yoldaşlık etmektedir. Lilitu adı “gece” anlamına gelen eski bir kelimeden türetilmiştir.


  • GENEL ÖZELLİKLERİ


   Eğer baykuş görme fırsatınız olduysa kafalarının tüylü ve büyük olduğunu, kulaklarının kafalarına oranla daha büyük olduğunu fark etmişsinizdir. Bu tür kuşların diğer kuşların aksine kuyrukları kısa, kanatları ise bir hayli büyüktür. Güçlü çenelere sahip, pençeleri yırtıcı, gagaları ise kıvraktır. Bu özellikler belki de vahşi bir görünümde olmasını sağlayan temel etkenlerdendir. Baykuşlar, çevresini boynunu 300 derece döndürerek kontrol ederler. Ki bu yetenekleri çoğu canlıda bulunmayan baykuşlara özgüdür. Genelde hayvanlarda erkeklerin dişilere oranla daha iri olduğu bilinse de baykuşlarda bu tam tersidir erkek baykuşlar dişilere nazaran daha küçüktürler. Ana baykuş 2 ile 10 arası yumurta yumurtlarlar. Yavru baykuşlar yumurtadan çıktıklarında kulak ve gözleri kapalıdır. Kuluçka süreleri 30-40 gün olup, yuvada kalma süreleri değişmektedir. Toplamda 123 baykuş türü vardır. Yaklaşık 60-70 yıl kadar ömürleri vardır. Genelde baykuşların Antartika’da yaşadığı bilinse de Dünya da sadece Antartika’da yoktur. En bilinen türleri; cüce baykuş, ak baykuş, kukumav, alaca baykuştur. Baykuşlar sessizliği sever ve genellikle gece avlanırlar.

  • DOĞAL YAŞAMDA NASILLAR?

Baykuşların en büyük düşmanları gündüzleri yırtıcı (atmaca, şahin, kartal) kuşlardır. Yaşam alanları; terk edilmiş kuş yuvaları, ağaç tepeleri, taşlık araziler, şehirler, kayalıklardır. Gündüzleri saldırıya uğramaları halinde geceleri intikamlarını alırlar. Genellikle kirpi, fare, tavşan vb. hayvanlarla beslenirler. İki senede 2 km’lik arazide 24 bin kemirgen hayvan avlarlar. Bu yüzdendir ki çiftçiler için öneme sahiptir. Baykuşlar inatçılıklarıyla bilinirler. Bazen insan bileğine yapışması halinde, kurtarmanın yolu ayak tendonlarını kesmektir.

  • NASIL SESSİZ UÇABİLİYORLAR?

   Baykuşların iri gözleri göz çukurunda hareketsiz durduğu için, baykuşlar boyunlarını 270 derece çevirerek çevresini kontrol eder. Bir kan toplama sistemi, boynun bu hareketi kan dolaşımını kestiğinde beyinlerini ve gözlerini güçlendirebilmek için kan toplar. Baykuşlar büyük olmalarına rağmen küçük bir sinek uçuyormuşçasına hiç ses çıkarmadan uçabilirler. Bu sayede avlarını, onlar tarafından fark edilmeden yakalayabilirler. Baykuşlar uçarken kanat çırptıkları sırada nasıl bu kadar sessiz olabiliyorlar? Kanatların ve kanatlardaki tüylerin şekli ve yapısıyla yakından ilişkili. Baykuşların kanatları büyük ve geniştir. Bu nedenle kanatlarına binen yük miktarı düşüktür. Düşük hızlarda daha az kanat çırparak uçmalarına imkân veren bu özellik baykuşların sessiz uçmasını sağlar. Baykuşların başka kuşlardan çok daha sessiz uçabilmesinin temel nedeni ise kanatlarındaki tüylerin üç özelliğiyle ilişkili. Kanadın ön kısmındaki tüylerin tıpkı bir tarağın dişleri gibi düzgün bir şekilde dizilmiş olması, kanadın arka kısmındaki tüylerin esnek, yumuşak ve aralıklı olması ve kanatların üst kısmındaki kadifemsi yumuşak tüyler. Kuşlar uçarken çıkan sesin nedeni kanatların hareketi sırasında havada oluşan basınç dalgalanmalarıdır. Özellikle kanadın arka kısmının şekli, kanadın hareketi sırasında ortaya çıkan basınç dalgalanmalarını belirgin şekilde etkiler. Baykuşların kanatlarının arka kısımlarındaki tüyler birçok kuş türünde olduğu gibi sert değil, aksine esnek ve yumuşaktır. Baykuşların kanatlarındaki tüylerin kendilerine özgü bu yapısı sayesinde, hava kanatların etrafında hareket ederken, kanatların arkasında oluşan düzensiz hava akımları esnek tüyler arasındaki boşluklar boyunca dağılır ve böylece kanatların arkasında oluşan türbülans azalır. Böylece baykuşlar uçarken kanatların hareketi nedeniyle oluşan ses belirgin derecede azalır.

  • BAYKUŞLARIN GÖZLERİ

   Bir baykuşun gözleri top şeklinde değildir ve çok gelişmiştir. Gözleri kemikli bir tüp şeklinde olan göz yuvalarına oturmuş biçimdedir. Bu nedenle bir baykuş sadece dümdüz ileriye bakabilir. Sağa ve sola bakması gerektiğinde başını yanlara doğru çevirmesi gerekir. Bir baykuşun göz rengi günün hangi zamanında avlandığını gösterir. Turuncu gözlü baykuşlar alacakaranlıkta aktiftir, koyu kahverengi veya siyah gözlü baykuşlar gece avlanırlar ve sarı gözlü baykuşlar gündüz avlanırlar .Bir baykuşun üç göz kapağı vardır: biri göz kırpmak için, biri uyku için, diğeri gözlerini sağlıklı ve temiz tutması içindir.

55 görüntüleme

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

©2019 by fikirkolektif. Tüm hakları saklıdır.