İşte Hayatım: Murphy


Hayatın tersliğe yatkın olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Terslik tersliği doğurur ve problemlerimizin çözümünün dahi bir pürüz çıkarması, terslik zincirinin oluşmasına önayak olur. İlla tersliğin temelde görünmesine gerek yok, küçük bir terslik her şeyi mahvetmek için yeterlidir.


Eylemin üzerine terslik gölge olunca oluşabilecek kusurlar iş kusurlarıyla beraber yığılımlı ilerlemeyle veya o anda işin sonucunu etkileyerek ortadan kalkan bir işle karşı karşıya kalınabilir.


Zamanında Amerikan mühendis Edward Murphy, 1949’da insan bedeninin ne kadar hıza dayanabileceğini saptamaya çalışan insanlarla beraber test alanında bulunuyordu. Riski göze alan filozof diyebileceğimiz, Dr. John Stapp'in bu çalışmada denek olmasıyla beraber "dünyanın en hızlı adamı" ününe kavuşmuştur. Çalışma için deneğin üzerinde pek çok ölçüm cihazıyla beraber işe koyuluyorlar. Test alanında görev alanlardan birinin cihazları bağlamakta yaptığı yanlışlık koca bir servetle hazırlanan çalışmanın çöp olmasına neden oluyor.


Bir açıklamada başarısızlıkla sonuçlanan bu deney için Murphy yanlış yapan kişiye atıfta bulunarak, şu sözleri sarf ediyor “Bir işi yanlış yapmanın bir yolu varsa, bu adam onu mutlaka bulur.” Yanlışlıktan sorumlu kişinin süregelen yanlışlarını kanıksayan Murphy, kibar bir kızgınlıkla söylediği bu sözleriyle ilgi çekiyor. ‘Murphy Kanunu’ özdeyişi dünyaca bilinen bir özdeyiş haline gelmesinin ardından Webster sözlüğünde de kendine yer bulmuştur. Kalıcılığını arttırmak için de Edward Murphy'i aşarak kitap haline gelmiştir.

İşlerin ters gitme ihtimali varsa, mutlaka ters gider. Kaan buna "Murphy Kanunları" diyor... Bense kısaca "İşte hayatım" diyorum.*

Murphy Kanunları, bizim her olumsuzlukla, terslikle karşı karşıya kaldığımızda kullandığımız “Kader, kaderde varmış/yokmuş, her şey olacağına varır…” gibi tabirlerimizi anımsatıyor. Bu tabirler, kaynağını kendimizde aramadan tersliklere yüklediğimiz içi boş sebepleri yaratıyor.

Murphy Kanunları tersliklerin hayatta hep öncelikte olduğunu belirten, olasılıklarda hep kaosun vuku bulduğunu konu eden kuramlara sahiptir.


Bir olayın, işin iki sonucu vardır; iyi veya kötü bir şekilde sonuçlanır. Bu bir olasılıktır. Murphy’e göre de işin içinde kötü bir olasılık varsa mutlaka gerçekleşecek olan, felaketler doğurabilecek en kötü sonuçlardır.


Yaygınca kullandığımız her ırktan farklı söylemleri de olsa anlam birliğinin olduğu 'her şey olacağına varır' tabiri de Murphy’nin kanunları da insanları yaptıkları işin kötü sonuçlarına hazırlıyor. Yani oluşabilecek en kötü sonuca hazır olunduğunda muhtemel olan yaşanılacak olumsuz duyguyu aza indirgiyor. Beklentiyi düşürmek sonucun kötü olasılığını daha katlanabilir hale getiriyor. Olur da beklenen en kötü ihtimalden bir nebze olsun iyi sonuçla karşılaşılınca yaşanılacak duyguları daha da lezzetlendiriyor.


Teknik anlamda da ilgi gören Murphy Kanunları; teknikerlerin muhtemel hataları önlemede, yaşanan hatalarda olumsuzluk ihtimalini bitirmesini sağlama konusunda oldukça rağbet görmüştür.


Düz mantıkla düşünülerek Murphy’nin kanunlarının başlı başına tersi olan yeni kanunlar bulunmuş; şu derecede tersi ki Murphy adının tersten yazımıyla “Yhprum” adı verilen kısa ve özlüğünün yanında oldukça polyannacı bir yaklaşımdır. Temel üç maddesi;


1) Bir şeyin olma ihtimali varsa muhakkak olur.

2) Çalışabilen her şey çalışır.

3) Çalışamayan sistemler, yine de bazen çalışır. (örn. bozuk saat)


Maddelerinin Murphy'e göre olan tersliği ne kadar iddialı da olsa insanların süregelen karamsarlığı neticesiyle olumsuz düşünceleri Murphy’e olan ilgiyi arttırırken Yhprum kanununun çelimsiz kalmasını sağlıyor.

Murphy her ne kadar pesimist bir yaklaşıma dayansa da Yhprum o kadar optimist bir yaklaşıma sarılır. Bir de bu iki kanunu 2020'ye uyarlayalım;


2020 gibi bir yılı da geride bırakırken karşılaştığımız evrensel terslikler düşünüldüğünde bu yılı aşmak biraz engebeli de olsa insanlık tarihinde bir yıl daha ileri gidiyoruz.


Bu yıl için Murphy ve Yhprum Kanunlarını anmamak pek mümkün değil.

2020'i yarısı boş bir bardak olarak somutlaştırdığımızda boş tarafıyla Murphy'i bağdaştırabilirken dolu tarafıyla da Yhprum'u bağdaştırabiliriz. Genel anlamda Yhprum için pek bir şey göze çarpmasa da bireysel düşünülünce kendimizle bolca baş başa kalmamız ve kendimizi keşfetme konusunda Yhprum kendini bir miktar göstermiş olabilir.


Bir bardağın sadece bir kısmıyla ilgilenilmemeli, kanımca bir odak noktamız olmamalı bir kısma odaklanırken diğer kısmın pürüz çıkarmaması için bardağı bütünüyle ele almanın yararlılığını savunuyorum.


2020'nin dolu tarafı da boş tarafı da olsa zorlayıcı bir sene olduğu konusunda hemfikir olduğumuzu düşünüyorum ve umuyorum ki 2021'in bize getirdiği tek değişiklik, birler basamağındaki sayı olmaz.


2020 yılındaki zaman dilimine sinen bütün tersliklerden arınmak dileğiyle sağlıklı yıllar!


* Leyla ile Mecnun - Burak Aksak

©2019 by fikirkolektif. Tüm hakları saklıdır.