NEDEN ANAYASA


Halka Yol Gösteren Özgürlük - Eugène Delacroix

"Paris'in şirin müzelerinden birinde, Karnavale'de, Fransız İhtilaline ilişkin eşyaları ve belgeleri seyrediyordum. Gözlerim salonun bir köşesine özenle yerleştirilmiş küçük bir kitaba takıldı. Altındaki etikete eğildim ve okudum: 1791 Anayasası. Fransa'nın ilk yazılı anayasası. Biraz daha dikkatle bakınca alt satırdaki şu müthiş cümle beni dondurdu: İnsan derisi ile kaplanmıştır. Bu küçücük, rengi sararmış kitap karşısında hürriyet savaşlarının derinliğini, uzunluğunu, özgürlük denilen şeyin bedava olmadığını insan bir kez daha anlıyor."

(Tarık Zafer Tunaya'nın İnsan Derisiyle Kaplı Anayasa kitabından)




Antik çağlardan beri siyasal iktidarın statüsünü belirleyen yazılı veya geleneksel kurallar var olmuştur. Örneğin Aristo "Atina Anayasası" adlı eserinde "site yönetiminin esasları" anlamına gelen "politeia" kavramına yer vermiştir. Bu kavramın modern anayasa anlayışının doğuşuna kaynaklık ettiğini söyleyebiliriz. Ancak 18. yüzyılda ortaya çıkan anayasa anlayışı ve kavramı bundan çok farklıdır.

     Batıda Aydınlanma Çağı ile ortaya çıkan anayasacılık düşüncesi, siyasal iktidarın -o dönemde monarkın- sınırlandırılmasını ve birey hak ve hürriyetlerinin devlet karşısında korunmasını amaçlar. Yani adeta bir "özgürlük kalkanı"dır. Bugün bile bazı ülkelerde (örneğin İspanya, Norveç, Danimarka, Özbekistan, Azerbaycan) anayasanın kabul edildiği veya yürürlüğe girdiği gün "anayasa bayramı" olarak kutlanmaktadır.



Dünyada ilk yazılı anayasa örneği 1787 ABD Anayasasıdır.

    Günümüzde anayasaların varlık nedeni sadece özgürlüklerin güvenceye alınması değildir. Her devletin bir anayasası vardır ve anayasa ile devlet özdeşleşmiştir. Artık anayasa denilince devletin siyasal rejimi, yapısı, şekli, organları ve bu organların birbirleriyle olan ilişkileri ile bireylerin hak ve hürriyetlerini düzenleyen kurallar topluluğu anlaşılmaktadır. Yani anayasa birçok şey için vardır, özgürlük de onlardan biridir.


36 görüntüleme

©2019 by fikirkolektif. Tüm hakları saklıdır.