GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE SALGIN HASTALIKLAR

İnsanların geçmişten günümüze kadar olan süreçte karşılaştıkları kitlesel yıkımlardan biri de tarihte sıkça karşımıza çıkan salgın hastalıklar oldu. Öncelikle salgının tanımını yapmak gerekirse salgın: belirli bir insan grubunda, belirli aralıklarla beklenenden farklı olarak gözlenip isimlendirilen hastalıktır. Tarihte gözlemlenen ilk salgın hastalığın (Atina Vebası) MÖ 429-426 yılları arasında Yunanistan'da görüldüğü, kaynağı bilinmesede Tifüs olabileceği tahmin edilmekte. Atina Vebasından ortalama olarak 1100 yıl sonra ortaya çıkan Justinianus vebası ise birçok tarihçi tarafından Tarihte görülen en ölümcül salgın hastalıklardan biri olarak belirtilir. İsmini yayılım gösterdiği dönemin Doğu Roma İmparatoru I. Justinianus'tan alan salgın Bizans (Doğu Roma İmparatorluğu), Sasani İmparatorluğu ve yakın çevrede bulunan küçük krallıkları etkilemiş olup, yaklaşık olarak Avrupa ve Asya kıtasındaki popülasyonun yüzde kırklık diliminin yok olmasına sebep olmuş. Ayrıca tarihsel anlamda ilk defa Yersinia Pestis bakterisin neden olduğu bir hastalık olarak belirtilmiş. Vebanın Doğu Roma imparatorluğuna ulaşması ise Mısırdan gelen Tahıl taşıyan gemilerde yaşamlarını sürdüren enfekte olmuş fareler nedeniyle olmuş.


Yunan Tarihçi Tuhukididis vebanın Tarihi İstanbul'da (bugünkü yarımada) günlük olarak 10,000 kişiyi

öldürdüğünü belirtsede günümüzde buna ilişkin bir kanıt yok. Fakat Yunan tarihçi şehirde ölüleri gömecek yer kalmadığını, ölü bedenlerin odalara sığmadığını, birçok cenazeye katılım olmadığını ve şehrin ölü gibi koktuğunu kaydetmiş. Ayrıca o zamanın hükümdarı Justinianus hakkında şu ifadeleri kullanmış: "Zararlılık bilinen tüm dünyayı ve özellikle Roma İmparatorluğu'nu süpürüp, tarım topluluğunun çoğunu silerek ve gerekliliğin peşinde bir ıssızlık izi bıraktığında, Justinianus yıkık toprak sahiplerine merhamet göstermedi. O zaman bile, yıllık vergiyi talep etmekten kaçınmadı, sadece her bir bireyi değerlendirdiği miktar değil, aynı zamanda ölen komşularının sorumlu olduğu miktarda."


Kırsal kesimdeki veba nedeniyle, çiftçiler mahsullerle ilgilenememiş ve Konstantinopolis'te tahıl fiyatı yükselmiş. Justinianus, Kartaca bölgesindeki Vandallara ve Ostrogoths krallığına İtalya'daki savaşlar için büyük miktarda para harcamış. Ayasofya gibi büyük kiliselerin inşasına önemli fonlar ayırmış. İmparatorluk projeleri finanse etmeye çalışırken; veba, vergi gelirlerinin çok sayıda ölüm ve tarım ve ticaretin bozulmasıyla azalmasına neden oluyormuş. Başka bir nokta olarak Justinianus hızlı bir şekilde yeni yasayı yürürlüğe koyan kurbanların bir sonucu olarak ortaya çıkan miras davalarının bolluğu ile daha etkin bir şekilde başa çıkmak için yürürlüğe yeni maddeler sokmuş. Veba'nın Avrupa ve Hıristiyan tarihi üzerindeki uzun vadeli etkileri çok büyük olmakla birlikle. Hastalık Akdeniz çevresindeki liman şehirlerine yayıldıkça, mücadele eden Gotlar yeniden güçlenmiş ayrıca Konstantinopolis'le çatışmaları yeni bir aşamaya girmeye başlamış. Veba, Justinianus ordularının neredeyse tüm İtalya'yı ve Batı Akdeniz kıyılarını tekrar ele geçirdiği Bizans İmparatorluğu'nu kritik bir noktada zayıflatmakla birlikte; gelişen savaşlar, Batı Roma İmparatorluğu'nun çekirdeğini Doğu Roma İmparatorluğu ile yeniden birleştirecek düzeye gelmiş. sefer ve zafer 554'te meydana gelmesine rağmen, yeniden birleşme uzun sürmemekle başka bir sonuca yol açarak 568'de Lombardların Kuzey İtalya'yı işgal etmesine sebep olmuş. Geride kalan küçük Bizans ordusunu mağlup eden Lombardlar Lombard Krallığı'nı kurmuş.





Daha fazla bilgi ve kullandığım kaynaklar için şuraları inceleyebilirsiniz;

https://en.wikipedia.org/wiki/Plague_of_Justinian

https://tr.wikipedia.org/wiki/Justinianus_Veba_Salg%C4%B1n%C4%B1

https://www.britannica.com/event/Justinian-Plague

https://www.weforum.org/agenda/2020/03/a-visual-history-of-pandemics

https://www.wikiwand.com/en/Justinian_I


43 görüntüleme

©2019 by fikirkolektif. Tüm hakları saklıdır.