GÜNEŞ SİSTEMİ’NİN AYKIRI ÜYESİ: TRİTON



KEŞİF


Triton, 10 Ekim 1846’da İngiliz astronom William Lassell tarafından keşfedilmiştir. Üstelik etrafında döndüğü Neptün’ün keşfinden sadece 17 gün sonra.


Keşfinden otuz dört yıl sonra ismini Neptün’ün oğlu olan Yunan Deniz Tanrısı Triton’ın ismini almış. Bu isim Fransız astronom ve yazar Camille Flammarion tarafından önerilmiş. Bundan önce “the satellite of Neptune” yani “Neptün’ün uydusu” olarak anılıyordu.


TRİTON’A GENEL BAKIŞ


Triton, uzay aracı gönderilecek gök cisimleri listesinde en üst sıralardadır çünkü birçok garip özellikleri vardır. Neptün’ün on dört uydusundan en büyük ve en sıra dışı olanıdır. Sıra dışı ve garip olarak anılmasının en önemli sebebi Güneş Sistemi'mizde gezegeninin ve kardeş uydularının tersi yönünde dönen tek büyük uydu olması, bu özelliğe sahip diğer uyduların hepsi çok daha küçüktür; en büyüklerinin (Phoebe) çapı ve kütlesi sırasıyla Triton'ın çapının ve kütlesinin %8'i ve %0.03'üdür. Ayrıca, Triton'ın yüzeyinin göreli olarak daha genç olduğuna inanılmaktadır, on beş milyon yaşında olabilir ya da on milyon yaşında daha da genç olabilir. Bu özellikler Triton'ın Neptün etrafında şekillenmediğini gösteriyor. Bilim insanları, Triton’ın milyonlarca yıl önce (Güneş Sistemi henüz gençken) Neptün’ün yerçekimine kapılmış bir Kuiper Kuşağı Cismi olduğunu düşünüyor. Bu şekilde, hem yüzeyinin neden genç olduğunu hem de neden ters döndüğünü açıklayabiliriz. Aşağıya Triton'ın ve Neptün'ün yörüngelerinin animasyonlarını ekledim.




Neptün’ün, Triton’ı yakalayabilmesi için yavaşlatacak Triton büyüklüğünde bir başka cismin daha olması gerekir. Bir teoriye göre Triton, Neptün’ün büyük bir uydusuna çarparak onu yörüngesinden etmiş olabilir bu çarpışma sonucunda da ‘retrograde orbit’

denilen ters bir yörünge kazanmış olur. Bir başka teoriye göre, Neptün, Triton’ın eşini yutmuş olabilir. Bu da Neptün’ün Uranüs’e kıyasla neden daha çok ısı yaydığını açıklar. Tucson'daki Planetary Science Enstitüsü'nde kıdemli bir bilim adamı olan Candice Hansen, “Öncü teori bu yakalama hipotezidir (capture hypothesis).” dedi.


Ancak, bu dönüş bir gün bitecek çünkü Neptün, Triton’ı yavaşlatıyor. Yüksek olasılıkla Triton, Neptün’ün muazzam halkası haline gelecek ve bundan dört milyar yıl sonra Neptün çok büyük bir halkaya sahip olacak.


Ek Bilgi: Kuiper Kuşağı (Neptün ötesi bölge), Neptün gezegeninin yörüngesi ile Plüton cüce gezegeninden daha uzakta kalan gezegenimsilerin var olduğu bilinen alandır. Mars ve Jüpiter arasında Asteroid Kuşağı’na benzer. Eskiden gezegen olarak isimlendirdiğimiz, ancak şu anda bir cüce gezegen olarak tanımlanan Plüton’un yörüngesi de Kuiper Kuşağı’nda bulunur. Buradan Güneş’e baktığımızda onu sadece parlak bir yıldız olarak görürüz.


En dışta Kuiper Kuşağı

Triton, Güneş Sistemi’nin jeolojik olarak aktif olan dört nesnesinden biridir. Diğerleri:

Triton'un yüzeyi-NASA/JPL 8 Mayıs 1999

Dünya, Enceladus, IO. Bilim insanları onu ilk incelediğinde Triton’ın yüzeyinde neredeyse hiç krater olmadığını fark ettiler. Durum ilginçti çünkü bu durum kraterleri silen jeolojik aktiviteye işaret ediyordu. Daha da yakından baktıklarında Triton’un yüzeyinde gayzer benzeri püskürmeler, buz volkanları, olduğunu görüdüler, bu aktif püskürmeleri görmek bilim insanlarını gerçekten hayrete düşürdü çünkü bu olay burada bir enerji kaynağını olduğunun bir göstergesidir. Ve bir okyanus muhteşem bir enerji kaynağıdır. Bu gayzer benzeri kaynarcaları Enceladus gibi diğer uzak uydularda da görüyoruz. Bilim insanları buraların gelecekte yaşam vaat edebileceğini söylüyor.



Bilim insanları, Triton’un yaşama elverişli olabilecek bir yeraltı okyanusuna sahip olduğunu düşünüyor. Ayrıca, Triton yüzeyinde donmuş karbondioksit, donmuş karbonmonoksit, donmuş metan gazları bulunduruyor, aynı zamanda kar yığınlarından kaynaklanmış olabilecek donmuş azot gazı da içeriyor.


NASA/JPL 16 Ocak 2000

Tüm bu ilginç bulgular, Triton’ı bilim insanların daha yakından bakmak istedikleri bir yer haline getirdi. Ekim 2025’te fırlatma gerçekleştirmek isteniyor ve gönderilen uzay aracının 2038’de Triton’a varacağı biliniyor. Bu görevle ilgili tek endişelendirici nokta aşırı uzun olması: Ay’a gitmek yalnızca üç gün sürüyor, Mars’a gitmek ise dokuz ay sürüyor. Triton’a ulaşmak on üç yıl sürecek ama buna değer!





Son olarak, Triton’ın Neptün’e, Ay gibi, tek yüzünü gösterdiğini biliyor muydunuz?



NASA/JPL 8 Mayıs 1999

BONUS: Triton 3D Model: solarsystem.nasa.gov/resources/2346/triton-3d-model


Yararlandığım kaynaklar:

*solarsystem.nasa.gov

*kozmikanafor.com

*livescience.com

*newscientist.com

*Seeker (Youtube Channel) - NASA Wants to Send a Trident to Neptune's Mysterious Moon

*Han K (Youtube Channel) - Animation of Neptune, moon Triton and some stars

*Kurzgesagt – In a Nutshell (Youtube Channel) - How to catch a Dwarf Planet - Triton MM#3

*Science Channel (Youtube Channel) - Why Does Neptune's Moon, Triton, Orbit Backwards?

*Naked Science (Youtube Channel) - Could we live on Triton?

*Anton Petrov (Youtube Channel) - TRITON - The Story of Neptune's Weird Moon

88 görüntüleme

©2019 by fikirkolektif. Tüm hakları saklıdır.