Uyku Evrimsel Bir İhtiyaç Mı?


Farklı hayatlarda farklı beklentileri olan milyonlarca insanın bazı temel ihtiyaçları asırlar da geçse ortaktır. Bu ihtiyaçların başında hiç şüphesiz “uyku” geliyor. Her konuda hayatımızı kolaylaştırmak adına çalışmaları olan bilim adamları, tabii ki insanların en değerli varlığı olan zamanından kazanması için uyku üzerine de çalışmalar yürüttü. İnsanların neden hep uyanık kalamadığı üzerine çokça deney yapmalarının sonucunda maalesef ki istedikleri sonuca ulaşamadılar. “Uyku”nun beynimizin ihtiyacı olduğunu düşünebiliriz. Fakat bu düşünce araştırmalar sonucunda çürütülmüş, Uykunun beynimizinden önce evrimselleştiğini hatta beyinsiz organizmaların da uyuduğu gözlemlenmiştir. Burdan yola çıkarak uyku beyinsiz olsun olmasın tüm organizmalar için evrensel bir mekanizmadır diyebiliriz.


Kyushu Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi'nde yardımcı doçent olan ve Science Advances dergisinde bildirilen araştırmanın lideri Taichi Q. Itoh, bu konu üzerine çalışmalar yaptı ve "Hayvanların bir beyin edinmeden önce uyku ihtiyacına sahip olduklarına dair güçlü kanıtlarımız var" ifadesini kullandı. Bulgularının neticesinde uyku evriminin beyin evriminden bağımsız olduğunu da dile getirdi. Itoh yaptığı çalışmada sadece birkaç santimetre uzunluğunda olan, dağınık bir sinir ağına sahip, ancak bir beyinle ilişkili merkezileşmeden yoksun olan tatlı su polipleri olarak da bilinen hidra türü üzerine yoğunlaşmıştır.


Araştırmacılar, hidraların hareketini izlemek ve uykuya benzer bir duruma mı yoksa bir el feneri ile bozulabilecek azaltılmış bir hareket durumuna mı girdiklerini belirlemek için bir video kayıt sistemi - esasen bir "hidra kamera" kullandılar. Hidraların her biri yaklaşık dört saat süren aktif ve uyku döngüleri olduğunu buldular.


Dahası, hidraların uyku durumunu titreşimler veya sıcaklık değişiklikleriyle bozmak, uykusuzluk belirtileri ile sonuçlandı. Hidraların zaman geçtikten sonra daha uzun süre uyuması gerekiyordu ve hücre büyümesinde azalma görüldü. Araştırmacılar ayrıca hidraları, melatonin ve nörotransmiter veya GABA adı verilen beyin kimyasalı dahil olmak üzere insanlarda uyku düzenlemesinde yer alan kimyasallara maruz bıraktı. Bu kimyasalların her ikisine de maruz kalmak hidralarda uyku aktivitesini arttırdı. Bununla birlikte, birçok hayvan üzerinde uyarıcı bir etkiye sahip olan kimyasal dopamin, bunun yerine hidralarda uykuyu teşvik etti.


Bu çalışmalarla birlikte Itoh "Hepsi birlikte ele alındığında, bu deneyler, hayvanların uyku ile ilgili mekanizmaları merkezi sinir sisteminin evrimsel gelişiminden önce edindiklerine ve bu mekanizmaların çoğunun beyinler geliştikçe korunduğuna dair güçlü kanıtlar sağlıyor" sonucuna ulaşmıştır. Biz de bu çalışmalar sonucunda görüyoruz ki uykunun beynimize değil, beynimizin uykuya ihtiyacı vardır ve uyku tüm organizmalarda evrimsel bir ihtiyaçtır.

81 görüntüleme

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

©2019 by fikirkolektif. Tüm hakları saklıdır.